Metodoloji: veriler nereden geliyor, oranlar nasıl hesaplanıyor?
Bu sayfa, sitedeki her rakamın izini sürebilmeniz için yazıldı: hangi seriyi hangi koddan çektiğimiz, hangi formülle hangi oranı türettiğimiz, sonucu neyle karşılaştırdığımız ve kaynak veri değiştiğinde ne yaptığımız.
1. Veri kaynakları ve seri kodları
Tüm fiyat endeksleri Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından üretilir ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS) üzerinden, aşağıdaki seri kodlarıyla programatik olarak alınır. Haber sitelerinden, ara toplayıcılardan veya elle girilen tablolardan beslenmeyiz.
| Veri | EVDS seri kodu | Üretici |
|---|---|---|
| TÜFE genel endeks (2025=100) | TP.TUKFIY2025.GENEL | TÜİK |
| TÜFE genel endeks, eski baz (2003=100) | TP.FG.J0 | TÜİK |
| TÜFE ana gruplar (COICOP 01–13) | TP.TUKFIY2025.01 … TP.TUKFIY2025.13 | TÜİK |
| Yİ-ÜFE genel endeks | TP.TUFE1YI.T1 | TÜİK |
| USD/TL döviz alış kuru (aylık ortalama) | TP.DK.USD.A.YTL | TCMB |
| Tüketici kredisi ağırlıklı ortalama faizi (haftalık) | TP.KTFTUK | TCMB |
Asgari ücret ve en düşük emekli aylığı tutarları EVDS'de bulunmaz; bunlar Resmî Gazete'de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararından ve ilgili kanun maddesinden elle girilir. Her tutarın dayanağı (kanun/karar numarası, Resmî Gazete tarih ve sayısı) ilgili sayfadaki tarihçe tablosunda satır satır yazılıdır.
2. 2025=100 bazına geçiş ve zincirleme
TÜİK, Ocak 2026 verisinden itibaren TÜFE'yi 2003=100 yerine 2025=100 bazıyla yayımlıyor. Yeni seri Ocak 2005'e kadar geriye doğru hesaplanmıştır ve bu aralıkta eski serinin sabit bir katsayıyla ölçeklenmiş hâlidir; iki serinin çakıştığı her ayda oran aynıdır, biz bunu tüm çakışma aylarında kontrol ettik. 2003 ve 2004 yılları yalnızca eski seride bulunduğundan, bu iki yıl eski serinin Ocak 2005'teki değeri üzerinden yeni baza zincirlenir. Sitede gördüğünüz tüm endeks değerleri 2025=100 bazındadır.
3. Türetilen oranların formülleri
Yayımlanan seri endekstir; yüzde değişimlerin tamamı endeksten hesaplanır. Et, t ayının endeks değeri olsun.
| Aylık enflasyon | Et / Et−1 − 1 |
|---|---|
| Yıllık enflasyon | Et / Et−12 − 1 |
| 12 aylık ortalama değişim | (Et + Et−1 + … + Et−11) / (Et−12 + Et−13 + … + Et−23) − 1 |
| Alım gücü (A tutarının t1'den t2'ye karşılığı) | A × Et₂ / Et₁ |
| Alım gücü kaybı | 1 − Eyürürlük / Eson |
12 aylık ortalama, TÜİK'in bültende "on iki aylık ortalamalara göre değişim" olarak yayımladığı ve Türk Borçlar Kanunu m.344'ün kira artışına tavan yaptığı ölçüttür: son on iki ayın endeks toplamının, ondan önceki on iki ayın endeks toplamına oranı. Yıllık oranların basit ortalaması değildir; ikisi birbirine yakın çıkar ama aynı sayı değildir.
Ara yuvarlama yapılmaz. Endeksler EVDS'den geldiği hassasiyetle saklanır, oranlar bu hassasiyetle hesaplanır ve yalnızca ekrana yazılırken iki ondalığa yuvarlanır. Bu yüzden sitedeki bir kira veya maaş hesabı, önce oranı yuvarlayıp sonra çarpan bir hesap makinesinden kuruş düzeyinde farklı çıkabilir.
4. Doğrulama
Veri her ayın 3'ünde saat 10:00'dan itibaren otomatik çekilir ve sayfalar aynı anda güncellenir. Aynı gün, yayıncı türetilen üç oranı — aylık, yıllık ve 12 aylık ortalama — TÜİK'in Tüketici Fiyat Endeksi haber bülteninde yayımladığı değerlerle elle karşılaştırır; ana grup oranları bültenin ana grup tablosuyla, Yİ-ÜFE ise üretici fiyat endeksi bülteniyle kontrol edilir. Beklenen sonuç, ekrana yazılan iki ondalık hassasiyetinde sıfır farktır. Fark çıkarsa sebep bulunana kadar ilgili sayfaya not düşülür. Bu karşılaştırmanın kaydı her ay aylık bültende yayımlanan rakamlardır: oradaki her sayı TÜİK bülteniyle karşılaştırıldıktan sonra yazılır.
5. Revizyon politikası
TÜİK, TÜFE'yi kural olarak geriye dönük revize etmez; baz yılı değişikliği gibi istisnalarda seri yeniden yayımlanır. Sitenin veri toplayıcısı yalnızca yeni ayı ekler, var olan bir ayın değerini kendiliğinden değiştirmez. Bir seri yeniden yayımlanır veya bir hata bildirilirse, ilgili aylar EVDS'deki güncel değerlerle elle yeniden yüklenir ve bu durum bültende not edilir. Asgari ücret ve emekli aylığı tutarları yalnızca Resmî Gazete'de yeni bir karar yayımlandığında güncellenir. Sitede yayımlanan bir metinde maddi hata düzeltildiğinde düzeltme notu ilgili sayfanın altına tarihiyle eklenir.
6. Sitede olmayanlar
Site tahmin yapmaz, beklenti anketi yayımlamaz ve ENAG gibi alternatif ölçümleri ana rakam olarak kullanmaz. "Enflasyon ne olacak?" sorusuna cevap vermez; yalnızca "enflasyon ne oldu?" sorusuna ve bu rakamın kanunla veya sözleşmeyle bağlandığı hesaplara cevap verir.